De ontwerper aan het woord: Bart Baccarne

Ontwerpen met gerecycleerd kunststof

Ontwerpers ontwerpen. Ze schrijven de producten voor die in de wereld gaan gebruikt worden. En soms gaat het om aanzienlijke series. Derhalve is hun een grote verantwoordelijkheid toebedeeld inzake materiaalgebruik. Als de designer de materialisatie van producten niet milieubewust gaat benaderen, wie zal het dan wel doen?

Eén deelaspect van de vele manieren om tot duurzame producten te komen, is het gebruik van gerecycleerd kunststof, hetgeen we hier in dit artikel eens onder de aandacht willen brengen.

Alle producten die ons omringen zijn bedacht door ontwerpers. Het ontstaan van zo’n product kan op twee manieren gebeuren: ten eerste vanuit een nood of een tekort, en ten tweede vanuit een materiaal. De industrie en de wetenschapswereld komen geregeld met nieuwe materialen aandraven. Aan de ontwerper om daar producten uit te boetseren die de eigenschappen van het materiaal ten volle gaan benutten.
Het is vanuit deze tweede optiek dat ik een reeks tuinmeubelen heb ontwikkeld. Juist omwille van de bijzondere eigenschappen die gerecycleerd kunststof bezat kon het bijna niet anders dat daaruit buitenproducten zouden ontstaan. Het materiaal is vocht- en vorstbestendig, roest niet, rot niet, is in de materie gekleurd, hoeft geen vernis of verf, is taai, zwaar, solide, hufterproof, onderhoudsvrij en mos-werend en heeft een aangename tactiliteit (in tegenstelling tot metaal dat te koud is in de winter en te heet in de zomer). Dikke troeven dus voor een buitenproduct.

Het materiaal, een mix van polypropyleen en polyethyleen, is afkomstig van productie-afval en folies. Het wordt gegranuleerd en met injectiemachines verwerkt tot halffabrikaten: balken, planken, assen en platen.
Deze laten zich verwerken zoals hout: zagen, frezen, boren en schroeven. Hiermee doen we ons voordeel onder de vorm van de half”houtse” uitsnijdingen van de balk-uiteinden van de banken. Maar het materiaal is ook thermoplastisch en ook deze eigenschap willen we ten volle benutten: de rugleuning is een plaat gerecycleerd polyethyleen die werd opgewarmd en gebogen in een mal in de oven. Door deze rugplaat rechtop te zetten vangen we tegelijkertijd ook een euvel op. De thermoplasticiteit van de balken gaat ons namelijk ook parten spelen. Ga het maar eens na, alle bestaande banken van gerecycleerd kunststof gaan na een tijd doorhangen door de inwerking van de zon. Niet bij deze bank, o.m. dankzij de opstaande rug.

Voorwerpen gemaakt van gerecycleerd materiaal dragen doorgaans een stigma met zich mee. Het is tweederangs. En zo ziet het er meestal uit ook. En daar willen we als ontwerpers nu net tegen ingaan. Het materiaal is zo performant en “er zo recht op” dat het zonde is aan uitzicht en imago geen aandacht te besteden. Het is een beetje ons stokpaardje: het recyclagemateriaal gaan upgraden tot volwaardige esthetische producten die mogen gezien worden.
Het creëren van banken met de volumineuze halffabrikaten, zijnde stoere balken en planken, leidt al snel tot lompe en bombastische constructies. Deze valkuil omzeilden we door gebruik te maken van half”houtse” verbindingen, waarbij de uiteinden van de vierkante balken telkens een halve dikte werden uitgesneden en zo vloeiend in elkaar konden doorlopen.
De montage is supersimpel: de balken, poten en rugleuning worden gewoon over 3 stangen geregen en dichtgeschroefd.

Het is ook boeiend om de limieten van een materiaal te gaan verkennen en te experimenteren met de mogelijkheden die erin zitten. Dit deden we door, voor het onderstel van een tuintafel, drie planken van gerecycleerd kunststof extreem te gaan buigen en zo tegen elkaar in een driehoekvorm te fixeren. Zo houden ze zichzelf in evenwicht en nemen ze bovendien de pootverbinding voor hun rekening. Het hele zaakje wordt door alleen maar 3 bouten bijeengehouden! De drie poten zorgen ook voor extra stabiliteit op oneffen terrein.

Tot slot nog enkele afbeeldingen van minder voor de hand liggende buitenmeubelen van gerecycleerd kunststof:

De chatbox, is een vierkante bank die aanzet om ook in het echt, in the real world, te chatten.

Bart Baccarne