Ecodesign checklists – Vuistregels

Vuistregels en controlelijsten voor ecodesign geven duidelijke richtlijnen voor ontwerpers. Maar hoewel het gebruik van richtlijnen eenvoudig lijkt, is dit niet noodzakelijk het geval. Enkele punten die belangrijk zijn om te onthouden wanneer je vuistregels toepast zijn de volgende:

• Vuistregels zijn niet altijd toepasbaar; als een ontwerper beslist om een materiaal met een lage milieu-impact te gebruiken in zijn ontwerp (bv. bamboe), dan zal hij van dit materiaal een grotere hoeveelheid nodig hebben om eenzelfde sterkte te bekomen in een als bv. het gebruik van een metalen constructie. Hiermee spreken twee basisrichtlijnen elkaar tegen: selecteer materialen met een lage milieu-impact versus materiaalbesparing.
Je zal met andere woorden als ontwerper zelf de afweging moeten maken tussen het belang van de verschillende vuistregels.

• Voorgaand punt illustreert dat richtlijnen sterk vereenvoudigd zijn om met maken van keuzes minder complex te maken. Hierdoor worden richtlijnen vaak als ‘te algemeen’ beschouwd. Door een richtlijn specifieker te maken is deze vaak niet meer algemeen toepasbaar. Een mes dat aan twee kanten snijdt…

Kort kunnen we stellen dat het gebruiken van je gezond verstand een basisregel is voor het toepassen van richtlijnen: neem richtlijnen niet klakkeloos over maar gebruik ze als ondersteuning van je keuze of als inspiratiebron!

Voorbeelden van checklists en 'Rule of Thumbs'
In het online beschikbare handboek Design 4 Sustainability wordt een overzicht gegeven van verschillende vuistregels. Met deze basissuggesties kan je als ontwerper rekening houden bij het zoeken naar verbeteropties van je ontwerp. Ze kunnen beschouwd worden als controlelijst of als inspiratiebron. De algemene vuistregels zijn:

1. Selecteer materialen met een lage milieu-impact
2. Reduceer het materiaalgebruik
3. Optimaliseer de productietechnieken
4. Optimaliseer de distributie
5. Reduceer de milieu-impact tijdens het gebruik
6. Optimaliseer de initiële levensduur
7. Optimaliseer het afdankingsysteem (end-of-life)

Kijk hier voor de volledige versie van deze ‘DfS Rules of thumb’

Vergelijkbaar is de Ecodesign checklist, waarin verschillende vertrekpunten als basis voor verbetering van je ontwerp kunnen dienen.

In de Checklist Worksheet van de Loughborough University in het Verenigd Koninkrijk, wordt het gebruik van de controlelijst aangevuld met de te nemen stappen die een goed gebruik van de checklist ondersteunen.