baksteen

Baksteen bestaat uit klei, water en toeslagstoffen (zand).
'Verontreinigingen' in de klei bepalen de kleur: veel kalk maakt lichte bakstenen, ijzer in de klei: donkerrode bakstenen en mangaanoxide geeft een donkerbruine baksteen.
Na de vorming in strengpers (vol of hol) of handvorm (in aparte vormen ‘gesmeten’), worden de stenen gedroogd, gebakken en opgeslagen.
Voor lichte isolerende stenen kan men ook zaagsel of polystyreenbolletjes in het kleimengsel verbranden.
Klinkers zijn bakstenen die op zeer hoge temperatuur zijn gebakken.

TOEPASSING:
Bakstenen kunnen zeer snel veel water opslorpen en ook snel weer afgeven. Vandaar wordt baksteen vooral gebruikt als gevelsteen, binnenmuursteen en straatklinker. Bakstenen ondergaan ook weinig of geen vormveranderingen, zijn brandwerend en er bestaat weinig kans op scheurvorming.

MILIEUOVERWEGINGEN:
Levenscyclus:

Winning:
De Belgische baksteenfabrieken staan (stonden) in kleirijke gebieden (West-Vlaanderen, de Kempen, de Rupelstreek en het Scheldebekken). Kleinschalige winning van klei creëerde vroeger achteraf mooie natuurbiotopen, tegenwoordig is de winning grootschaliger, maar er is nog geen schaarste. De winning van klei uit de bodem zou nadelige milieueffecten hebben op bodemprocessen en grondwaterhuishouding.

Transport:
De producten worden meestal bij de kleiwinning gemaakt. Deze gebeurt dus in België of Nederland.

Verwerking:
De klei wordt bewerkt totdat men een mengsel verkrijgt dat goed kneedbaar is en wordt dan machinaal gevormd. Het bakken vergt het meeste energie binnen de volledige levenscyclus. Hierbij komt fluoride vrij dat van nature in klei zit, andere gassen zijn afhankelijk van het type klei (welke mineralen en metalen in het materiaal te vinden zijn) en het bakproces. Verbrandingsgassen worden 'gewassen', in de afvoer door een minerale zeef gehaald, waardoor schadelijke emissies worden gebonden aan het mineraal.
Het spoelwater wordt tegenwoordig hergebruikt.

Gebruik:
Bakstenen worden verwerkt met een cementspecie. Meestal worden er voegen voorzien van ongeveer 1 cm, maar dikwijls worden ze ook verlijmd.

De afvalfase :
Oude bakstenen werden meestal vermetseld met een kalkspecie. Deze kan men makkelijk recupereren en opnieuw gebruiken als baksteen. Met de cementspecie (van na de tweede WO) en met het verlijmen van baksteen, zijn deze bijna niet meer te scheiden en ligt hun toekomst in steenpuin of menggranulaat.

Samengevat: Baksteen is een duurzaam bouwproduct, hoewel klei een eindig product is. Hij kent een lange, onderhoudsarme levensduur en na de eerste levenscyclus kan hij worden hergebruikt als bestanddeel van menggranulaat.

MILIEUKADER:
Milieukader 2: oppervlaktedelfstoffen