Spaanplaat

Spaanplaat wordt gemaakt van fijne houtsnippers (spaanders) gemengd met 10 tot 30 % kunsthars. Bij deze platen is de houtstructuur niet meer te zien zoals bij OSB en triplex.
Spaanplaat is nog steeds het meest toegepaste plaatmateriaal. Het heeft, omdat de spaanders

TOEPASSING:
Spaanplaat wordt vooral gebruikt in de meubelindustrie en voor wandbekleding en deuren. Spaanplaat is beperkt vochtbestendig en niet geschikt voor buitentoepassingen.

MILIEUOVERWEGINGEN:
Levenscyclus:

Winning:
Voor de productie van spaanplaat wordt vooral afvalhout gebruikt uit de houtindustrie en dunningshout uit Europa. De milieubelasting van de verschillende houthoudende plaatmaterialen hangt af van de herkomst van het hout en van het bindmiddel.

Verwerking:
Spaanplaat wordt gemaakt van een mengsel van houtspaanders dat met toevoeging van lijm onder grote druk wordt samengeperst.
De eerste spaanplaten werden gemaakt van vlas. Vandaar is er een hoge concentratie van bedrijven in West-Vlaanderen. In de spaanplatensector bestaat het belangrijke probleem van houtstof (kan leiden tot neuskanker) en persdampen (formaldehyde) dat vrijkomt bij het drogen en persen van spaanplaat. De laatste jaren wordt aan de arbeidsomstandigheden hard gewerkt. Men werkt dan wel met recyclagehout, maar dit is veel droger en geeft dan weer meer stofhinder.

Afwerking:
Spaanplaat kan voorzien zijn van een kunststof toplaag van vinyl of melamine. Vinyl is gemaakt op basis van pvc en is daarom schadelijker voor het milieu dan melamine.

Gebruik:
Spaan- en vezelplaten worden volgens volgens de ‘Europese norm’ (afhankelijk van de formaldehyde emmissie) ingedeeld in klassen : E1 (max. 0,1ppm) , E2 (max. 2,3ppm), E3. In Belgïe mogen klasse E2 platen alleen nog gebruikt worden voor meubels. Voor alle andere platen en toepassingen mag alleen klasse E1 gebruikt worden.
Voor verschillende natuurlabels en ook voor de Wereldgezondheidsorganisatie is dit nog veel te hoog, hieronder een tabelletje met de normen die ze zelf hanteren (bron: vibe vzw).
natureplus            0,03
WHO                    0,05
LGA                     0,05
Blaue Engel        0,05
E1                       0,10
E2                       1
E3                       2,30
(Maximaal toegelaten uitstoot van formaldehyde uit spaanplaten en aanverwante volgens verschillende instanties. Uitgedrukt in ppm per m3 lucht per m2 plaatmateriaal.)

De afvalfase:
Wanneer de platen niet bekleed worden met ander materiaal zijn ze herbruikbaar, anders worden ze verbrand.

Samengevat: Spaanplaat geeft veel formaldehydeuitstoot ook als het geplaatst is. Vooral in een omgeving op kamertemperatuur. Kies liever voor volhout of met natuurhars gebonden platen. Let er in ieder geval op dat de totale hoeveelheid spaanplaat in een ruimte, niet te groot wordt (per kubieke meter woonruimte niet meer dan driekwart vierkante meter spaanplaat). Verder is het van belang om goed te ventileren!

MILIEUKADER:
Milieukader 1 : hernieuwbare grondstoffen.