Tools & technieken

Life Cycle Assesment (LCA) of levenscyclusanalyse is een internationaal gestandaardiseerde methode die wordt toegepast om de milieu-impact van een product en/of dienst te berekenen door het product te bekijken over zijn gehele levenscyclus (van de ‘wieg tot aan het graf’).

Deze wetenschappelijk onderbouwde methode is de beste manier om zeer specifieke en uitgebreide informatie rond de milieu-impact van een product/dienst te verkrijgen.
Het bekomen van deze bron aan informatie en de resultaten van de analyse houdt veel werk in, en dit tegen een hoge prijs.
Veel bedrijven, en zeker ontwerpers, worden hierdoor afgeschrikt, maar dit verminderd het belang van een degelijke LCA studie zeker niet.

Levenscyclusanalyses worden meestal uitgevoerd door specifieke onderzoeksbureaus die hierin al enige expertise hebben opgebouwd (bvb. Vito), maar de

De Eco-indicator methode wordt vaak gebruikt door bedrijven en ontwerpers die het uitvoeren van een LCA (levenscyclusanalyse) te duur vinden en/of die hiervoor niet voldoende tijd kunnen vrijmaken. De methode biedt een versnelde analyse van milieuproblemen van een product, zowel van bestaande ontwerpen (analyse) als voor het bepalen van de milieu-impact van nieuwe ontwerpen tijdens het ontwerpproces.

Een Eco-indicator (EI) is een getal, uitgedrukt in mPt, waarmee de totale milieubelasting van een product kan worden weergegeven. Hoe hoger de waarde, hoe groter de milieubelasting van het ontwerp is.

Voor een heel aantal veel voorkomende materialen en productie- en verwerkingsprocessen zijn de EI-waarden gekend, en deze waarden vormen op zich een uitgangspunt voor het berekenen van de belasting op het milieu van een eigen product.

Het resultaat van een EI-analyse is één getal, een éénpuntsscore, waarin alle milieu-impacten van de verschillende materialen en processen van het ontwerp worden samengerekend tot één eindscore.

Door OVAM werd de Ecolizer ontwikkeld. Deze designwijzer, gebaseerd op de Eco-indicator methode, is specifiek gericht op ontwerpers in Vlaanderen.

De Ecolizer is zo opgesteld en vormgegeven dat het een handige ontwerptool is die elke ontwerper op zijn bureau kan leggen, zoals een ‘kleurenwaaier’. In de Ecolizer zijn rond de 80 fiches terug te vinden waarin de EI-waarde van materialen, productie- behandelingsproces en afdankingmethoden wordt gegeven.

Hier vind je meer informatie over de Ecolizer, hoe deze te gebruiken, voorbeelden, workshops rond het gebruik van de Ecolizer, enz.

De MET matrix is een analysemethode waarbij men op een eenvoudige en snelle wijze een inzicht kan krijgen in de milieubelasting van een product. De MET matrix kan perfect dienen als startpunt om verdere verbeterpunten voor een ontwerp te bepalen.

Bij het opstellen van een MET matrix wordt er gekeken naar drie aspecten:
- welke materialen en hoeveel worden er gebruikt (M),
- hoeveel energie wordt er gebruikt (E),
- welke toxische stoffen worden er gebruikt en geproduceerd, en hoeveel (T) ?

Deze invalshoeken worden achtereenvolgens uitgezet in alle fasen van de levenscyclus van het product. De belangrijkste drie fasen zijn productie, gebruik en afdanking.

Meer informatie over de MET matrix kan je vinden op de website van OVAM.
Hier vind je een uitgewerkt voorbeeld.

Vuistregels en controlelijsten voor ecodesign geven duidelijke richtlijnen voor ontwerpers. Maar hoewel het gebruik van richtlijnen eenvoudig lijkt, is dit niet noodzakelijk het geval. Enkele punten die belangrijk zijn om te onthouden wanneer je vuistregels toepast zijn de volgende:

• Vuistregels zijn niet altijd toepasbaar; als een ontwerper beslist om een materiaal met een lage milieu-impact te gebruiken in zijn ontwerp (bv. bamboe), dan zal hij van dit materiaal een grotere hoeveelheid nodig hebben om eenzelfde sterkte te bekomen in een als bv. het gebruik van een metalen constructie. Hiermee spreken twee basisrichtlijnen elkaar tegen: selecteer materialen met een lage milieu-impact versus materiaalbesparing.
Je zal met andere woorden als ontwerper zelf de afweging moeten maken tussen het belang van de verschillende vuistregels.

• Voorgaand punt illustreert dat richtlijnen sterk vereenvoudigd zijn om met maken van keuzes minder complex te maken.