Inleiding in ecodesign

Ecodesign?

Iedereen heeft al wel gehoord van de opwarming van de aarde, het uitdunnen van de ozonlaag (met af en toe zelfs gaten erin), zure regen, een daling van de biodiversiteit, enz.

Al deze milieueffecten (en nog vele andere) zijn (on)rechtstreeks het gevolg van onze consumptie in de (westerse) maatschappij. En nee, dit wordt niet gezegd om je met de vinger te wijzen, maar omdat het gewoonweg de realiteit is.
Als iedereen minder zou verbruiken (voeding, water, energie, kleren, meubels en ga zo maar door), én als alles ook nog iets eerlijker verdeeld zou worden over de wereldbevolking, dan zou de wereld er toch een beetje mooier uitzien, nietwaar?!?

MAAR…da’s natuurlijk eenvoudiger gezegd dan gedaan...

Als ontwerper heb echter je heel wat ‘in de pap te brokken’. Jij bent het immers die beslist welk en hoeveel er van elk materiaal er gebruikt zal worden, of het ontwerp of delen ervan hergebruikt of gerecycleerd zullen kunnen worden, hoe de mensen het zullen gebruiken/verbruiken/misbruiken, enz.

Eerste gecertificeerde Japanse passief woning

Passief woning Japan

Dit eenvoudige, elegante huis van Key Architects is niet alleen een intrigerend voorbeeld van modern Japans ontwerp, maar het is ook de eerste gecertificeerde passief woning in Japan. Eenvoud heeft zo zijn voordelen, en wanneer de passief woning standaard wordt gecombineerd met de Japanse fijngevoeligheid op het vlak van bouwen krijg je een krachtige combinatie die ecologische gebouwen naar een nieuw niveau kan tillen. Dit uiterst efficiënte huis ligt erg ver van de traditionele japanse huizenbouw, waarin dunne muurconstructies en enkelvoudige beglazing gebruikt worden. Een manier van bouwen die er ook vandaag nog heel kenmerkend en gebruikelijk is.Key Architects’ passief woning gebruikt heel gedetailleerde constructie materialen en bouwtechnieken om de K-waarde van het huis te verbeteren tot op het punt waarbij veel van de warmte binnenshuis

Duurzaam meubelontwerp van-bij-ons...

FF1 FF1detail

FF1 (or fox & freeze 1) is één van de talrijke mooie voorbeelden die illustreren dat stijlvolle, eenvoudige en spitsvondige ontwerpen perfect hand in hand kunnen gaan met een duurzaam en milieubewust productontwerp voor iedereen.

Dit inventieve zitmeubel is ontstaan uit de prille samenwerking van twee jonge Belgische ontwerptalenten ("fox & freeze", alias James van Vossel en Tom de Vrieze).

De FF1 is gemaakt uit één vierkant vel synthetisch vilt, dat helemaal gebruikt wordt. Met uitzondering van de uitgeponste bevestigingsgaatjes, gaat er helemaal niets van het materiaal verloren.

Zijn sterkte krijgt de FF1 door de elegante "twist" die aan het vilt gegeven is. Door de verkregen geometrische vorm is het vilt volledig zelfdragend wat een extra draagstructuur in hout of metaal overbodig maakt. Eén enkel touw in vlas houdt de FF1 volledig in zijn vorm en geeft het een extra afwerkingsaccent.

Te koop: computers met kartonnen behuizing!

Het bedrijf Recompute is met de productie van computers met een kartonnen behuizing begonnen. Nog deze maand moeten de eerste milieuvriendelijke systemen klaar zijn. In plaats van computers die uit talloze materialen en met diverse productieprocessen worden opgebouwd, wilde de Amerikaan Brenden Macalus op duurzame wijze een systeem bouwen. Hij heeft daarbij geprobeerd het aantal elektronische componenten tot een minimum te beperken. Bovendien zocht hij naar materiaal dat de gebruiker kan weggooien zonder het milieu al te veel te belasten.

Uiteindelijk kwam hij tot een pc met een behuizing die uit vele lagen karton is opgebouwd. De onderdelen zijn eenvoudig in elkaar te zetten. Macalus beperkte zich tot het gebruik van niet-giftige lijm. Bovendien heeft hij geen schroeven of andere metalen verbindingen, of plastic gebruikt. De ventilators van de processor en voeding zelf moeten voor koeling zorgen en om te voorkomen dat deze onderdelen een de temperatuur te hoog laten oplopen, heeft de processoreenheid een apart compartiment gekregen.

Definitie ecodesign

Je doet aan ecodesign wanneer je als ontwerper milieu-aspecten integreert in de ontwerpfase én hierbij de volledige levenscyclus van het ontwerp bekijkt (van grondstoffen tot afdanking), waardoor de milieulast van het uiteindelijke ontwerp verminderd kan worden.

In de woorden van een ander klinkt dit als volgt:
'Eco-design or design for the environment is the systematic incorporation of life cycle considerations into the design of products and services.’ (Tukker et al., 2000)

'Eco-design, which means the integration of environmental considerations at the design phase, is arguably the best way to improve the environmental performance of products.' (Europese Commissie)

Er zijn veel verschillende definities beschikbaar, maar ze leiden meestal tot dezelfde kern: denk aan de volledige levenscyclus van een product en neem milieu-aspecten mee in overweging!

Ecodesign in het ontwerpproces

Vanaf de ontwerpfase kunnen verschillende ecolgische uitgangspunten genomen worden:

In 3 stappen zetten we ze op een rij.

Stap 1: Dematerialisatie:
-Heel wat overwegingen spelen een rol bij materiaalkeuze voor een ontwerp.
-Je kan je in de eerste plaats zelfs afvragen of je product eigenlijk nodig is. Als je uitgaat van de functie van een product dat eventueel door meerdere personen kan gebruikt worden en zou kunnen vervangen worden door diensten, uitleendiensten, hersteldiensten,… Dan spreekt men eerder van dematerialisatie. Een duidelijk voorbeeld is de voice mail service van de telefoonleverancier tegenover het produceren van individuele antwoordapparaten, een ander voorbeeld zijn kringloopwinkels en (gesubsidieerde) projecten van goedkope hersteldiensten.

Stap 2: Materialisatie:
-Als je toch een nieuw product ontwerpt en wil laten uitvoeren kom je zeker op een bepaald moment aan materiaalkeuze toe:
-Geïntegreerd productbeleid is een belangrijk uitgangspunt van duurzame ontwikkeling.