LCA

Life Cycle Assesment (LCA) of levenscyclusanalyse is een internationaal gestandaardiseerde methode die wordt toegepast om de milieu-impact van een product en/of dienst te berekenen door het product te bekijken over zijn gehele levenscyclus (van de ‘wieg tot aan het graf’).

Deze wetenschappelijk onderbouwde methode is de beste manier om zeer specifieke en uitgebreide informatie rond de milieu-impact van een product/dienst te verkrijgen.
Het bekomen van deze bron aan informatie en de resultaten van de analyse houdt veel werk in, en dit tegen een hoge prijs.
Veel bedrijven, en zeker ontwerpers, worden hierdoor afgeschrikt, maar dit verminderd het belang van een degelijke LCA studie zeker niet.

Levenscyclusanalyses worden meestal uitgevoerd door specifieke onderzoeksbureaus die hierin al enige expertise hebben opgebouwd (bvb. Vito), maar de

1. Definitie van doel en reikwijdte
In deze fase wordt er bepaald wat het doel is, welke vragen er onderzocht dienen te worden en wat de grenzen van het systeem zullen zijn waarbinnen de analyse zal gebeuren.

2. Analyse van de levenscyclusinventaris
Om de impact van een product te kunnen berekenen is het noodzakelijk om de stroom van materialen en energie doorheen het hele productsysteem (de verschillende fasen in levenscyclus) vast te leggen:
 - bepalen van de gebruikte materialen van alle onderdelen in een ontwerp,
 - analyseren van de productiemethoden voor deze materialen,
 - analyseren van de productiemethoden voor de onderdelen, het assemblageproces en de verpakkingsmethoden van het ontwerp,
 - analyse van de distributie,
 - verbruik van energie en grondstoffen tijdens het gebruik (vb. de koffiepads voor een Senseo),
 - en de toegepaste methodes voor afdanking van het ontwerp.

Het resultaat van deze analyse is een lange lijst met grondstoffen die gebruikt zijn in het ontwerp en de emissies die hierbij in het milieu terechtkomen.

Deze voorbeelden geven niet de ‘enige echte waarheid’ weer, maar scheppen een beeld van een globale impact van verschillende producten of productgroepen. Ecodesign principes toepassen gaat altijd gepaard met prioriteiten stellen (wat is er belangrijk voor ons, voor de consument, voor … ? ). Elke situatie is dus anders, maar om toch een idee te krijgen…

…grote huishoudelijke apparaten
Hieronder vallen producten zoals: wasmachine, afwasmachine, ijskast en diepvriezer, audiovisuele apparaten, computer, stofzuigers, …

De gebruiksfase heeft over het algemeen de grootste milieu-impact bij grote huishoudelijke toestellen. Dit ligt aan het feit dat er grote hoeveelheden energie en aanvullingsgrondstoffen nodig zijn zoals detergent, waspoeder, stofzakken, … voor het gebruik ervan.
Bij het ontwerpen van zulke producten is het dus belangrijk om je aandacht te richten op het verminderen van de milieu-impact tijdens deze gebruiksfase.

Er bestaan ook vereenvoudigde versies van LCA’s voor ontwerpers, zoals de streamlined LCA, waarbij de accuraatheid van de resultaten iets daalt, maar waarvoor minder tijd en geld nodig is.

Deze verkorte analyses kunnen toegepast worden voor het begrijpen van de grote milieu-impacten van een ontwerp over de hele levenscyclus, met als hoofdvraag: welke fases in de levenscyclus zijn het meest belastend voor dit ontwerp?
Binnen de levenscyclus worden er dan verschillende data aangenomen in plaats van alle gegevens specifiek voor het ontwerp te verzamelen. Dit kan bijvoorbeeld zijn op vlak van distributie waarbij een gemiddeld verbruik wordt gebruikt. Met de bekomen data kunnen dan milieuprioriteiten worden vastgelegd die moeten worden aangekaart door het ontwerpteam.

Interpretatie van de resultaten van een (streamlined) LCA
De resultaten van een verkorte levenscyclusanalyse, waarbij het gebruik van een automatische handdroger is afgewogen met het gebruik van papieren doekjes in openbare toiletten, kan je hier lezen.

Waarom is een uitgebreide studie over de keuze tussen een elektrische handdroger of papieren doekjes nu zo belangrijk?

Een interessante vraag, want de impact van één enkel gebruik van een handdroger (of papieren doekjes) op het milieu is op zich ook niet zo groot.
Toch is het interessant om beide keuzes af te wegen, want wanneer vele duizenden mensen op aarde tegelijk hun handen drogen, dan is de totale impact op het milieu wél groot, en kan de juiste keuze tussen beide opties wel degelijk een verschil maken voor het milieu (en mogelijk ook voor de eigen rekeningen).

Uit de studie is gebleken dat het gebruik van een elektrische handdroger een kleinere milieu-impact heeft dan het gebruik van papieren doekjes. Hierbij is het wel belangrijk op te merken dat er verschillende aannames zijn gebeurd, zoals een gemiddeld verbruik van 2 doekjes per droogbeurt en een gemiddelde duur van 30sec voor een elektrische droogbeurt.

Meer informatie rond LCA kan je vinden op de site van OVAM. Bedrijven die LCA’s uitvoeren in opdracht zijn onder andere Vito, Beco Groep en Pré Consultants.

Een uitgewerkt en duidelijk voorbeeld van een LCA voor ontwerpers kan je hier vinden.
In het item LIFE CYCLE ASSESSMENT worden stap voor stap de verschillende fasen van een levenscyclusanalyse van een OLFA Cutter mesje overlopen. (Presentatie van de Mexicaanse ontwerper Emiliano Godoy)

Andere bronnen:
- Design+environment. A Global Guide to Designing Greener Goods van Lewis H., Gertsakis J. et al., Greenleaf Publishing; 2001.
- EcoDesign Innovation. Professional Practice Guidelines. 2004. Centre for Design. Australië.